kontur (2 kB)
55lat


Gawęda
na uroczystym spotkaniu aktywu z okazji
Jubileuszu 55-lecia Hutniczego Oddziału PTTK
w dniu 15 listopada 2008 r.

Miłe Koleżanki, Drodzy Koledzy, Szanowni Goście.

Już w 1951 r. spragnieni kontaktu z górską przyrodą entuzjaści turystyki zaczęli wyjeżdżać na wycieczki samochodami ciężarowymi z ławkami w środku. Założyli też dwa pierwsze Koła PTTK: przy Zjednoczeniu Przemysłowym Nowej Huty i Dyrekcji hutniczego zakładu, które w marcu następnego roku utworzyły Oddział PTTK nazwany później Miejskim.

W 1953 r. na terenie Kombinatu Metalurgicznego założono Koła PTTK przy Koksowni, Transporcie Kolejowym i Zakładzie Leczniczym, w 1954 r. przy Stalowni, Pionie Głównego Mechanika i Pionie Głównego Energetyka, w 1955 r. przy Walcowni Gorącej.

Największym zainteresowaniem hutników w tym okresie cieszyła się letnia zimowa turystyka górska, narciarska oraz kajakarstwo. Masowe rajdy, zloty i spływy, najczęściej ogólnopolskie, były obsadzane przez liczne drużyny nowohuckie. Hutnicy brali udział także w tych najtrudniejszych: w zapoczątkowanym w 1954 r. Rajdzie Górskim w zrujnowanych wojną Bieszczadach oraz w 1955 r. w I Wysokogórskim Rajdzie Narciarskim w Tatrach.

Rok 1956 zdominowało ogromne zainteresowanie konwencją turystyczną z Czechosłowacją - stwarzała ona pierwszą, niezależną od poglądów politycznych, szeroką możliwość wyjazdu poza granice PRL, co prawda na niewielki obszar w rejonie Tatr. Od lata do jesieni tego roku hutnicy mieli tam rozłożone na stałe miasteczko namiotowe u wylotu Doliny Mięguszowieckiej.

W dniu 23 maja 1956 r. zwołany z inicjatywy Kierownictwa Huty zjazd hutniczych kół PTTK utworzył wyodrębniony Oddział Zakładowy PTTK, zrzeszający w 11 Kołach 472 członków i powołując sześć Komisji Oddziałowych.

Sformułowanie "z inicjatywy Kierownictwa Huty" przypomina, że w tym czasie dyrekcje przedsiębiorstw zainteresowane były organizowaniem wypoczynku dla swych załóg pracowniczych, w myśl zasady, że wypoczęty człowiek pracuje lepiej.
PTTK przez swą fachowość, emocjonalne zaangażowanie i taniość działania był dobrym partnerem w tej sprawie.

We wrześniu 1956 r. powstało Koło Przewodników po Kombinacie, prawdopodobnie pierwsze tego typu w kraju. Jego członkowie opracowali między innymi trzy kolejne wersje przewodnika po zakładzie pracy i dzielnicy, które ukazały się w 1957, 1967 i 1971 r.

Po regresie działalności Oddziału Zakładowego od połowy 1957 r., renesans przyniosła reaktywacja Koła PTTK przy Transporcie Kolejowym. Wybrany z początkiem 1962 r. nowy zarząd Oddziału działał w warunkach osobowości prawnej otrzymanej w wyniku prawie dwuletnich interwencji swych poprzedników. Zapewnił on na szereg lat harmonijną współpracę ze związkami zawodowymi i organizacjami społecznymi w Hucie, uporządkowanie sytuacji organizacyjnej i gospodarczej, przychylność kierownictwa huty dla rozwoju Towarzystwa, stawiając ten Oddział na czołowym miejscu wśród innych tego typu jednostek w kraju.
W 1963 r. Oddział Zakładowy był już równym partnerem Oddziału Miejskiego, z którym wspólnie organizował obchody 10-lecia powstania Oddziału PTTK - matki.
Późniejsze nawiązywanie do tego jubileuszu i użyte obecnie określenie "55 lecie Hutniczego Oddziału PTTK" świadczy o dziedzictwie ideowym, łączącym nas z pierwszymi ogniwami organizacyjnymi Towarzystwa w Nowej Hucie.

Na forum ogólnopolskim nasz Oddział zaistniał organizując wielodyscyplinowy Rajd Hutników "Pieniny 63" kontynuowany nadal, jako Centralny Rajd Hutników oraz Zlot Narciarski w 1964 r. Przez następne 25 lat imprez o zasięgu krajowym lub ogólno hutniczym było znacznie więcej.
W roku 1966 odbył się Zlot Motorowy z okazji Dnia Hutnika, sztandarowa impreza Klubu Turystyki Motorowej "Tandem", mająca w latach 1969 - 1984 obsadę międzynarodową.
W roku 1964 zorganizowano Zlot "Jesień w Puszczy", kontynuowany, jako "Jesienny Zlot Turystów Pieszych", w roku 1966 zapoczątkowano Wiosenny Zlot Turystów Pieszych pod nazwą "Wiosna w Dolinkach"

To właśnie w naszym Oddziale w dyskusjach prowadzonych na I Forum Fotografii Krajoznawczej, kształtował się program działalności Komisji Fotografii Krajoznawczej Zarządu Głównego PTTK. Nasz Klub Fotografii Krajoznawczej organizował w latach 70. międzywojewódzkie przeglądy przeźroczy krajoznawczych, zaś w latach 1979 - 1985 cykliczne ogólnopolskie przeglądy zestawów przeźroczy o nazwach "DIATEST" i "GÓRY".
Organizował też ogólnopolskie obozy szkoleniowe, dla kadry fotograficznej PTTK w Maniowach Koło Czorsztyna w 1981 r. i w Lipnicy Murowanej w 1982 r.

Przedstawiciele Oddziału wzbogacali dyskusje na organizowanych spotkaniach kadry jednostek towarzystwa, przygotowując drukowane materiały omawiające stosowane formy działalności.
W latach 1981-1988 Oddział był gospodarzem wrześniowych spotkań w Zakopanym turystycznego aktywu dużych zakładów pracy z kierownictwem Głównego Komitetu Turystyki i Zarządu Głównego PTTK; w każdym roku dyskutowano wspólnie inny problem organizacyjny lub programowy.

Wiele niestosowanych dotąd pomysłów, urozmaicających przebieg IX Turnieju Oddziałów Zakładowych PTTK w 1987 r. w Bartkowej, wprowadzili jego organizatorzy z Klubu Młodego Turysty "DYMARKI"

W roku 1962 zaczęły podejmować działalność liczne Oddziałowe Komisje, z których część przerodziła się w kluby: w 1967 r. Klub Turystyki Motorowej "TANDEM" i Klub Młodego Turysty "DYMARKI", w 1968 r. Klub Turystyki Wodnej "WIKING" i Klub Turystyki Narciarskiej "HUCISKO", w 1973 r. Klub Fotografii Krajoznawczej. Klub Turystyki Kolarskiej "TRAMP" został założony w 1976 r., Klub Tatrzański w 1977 r. a Klub Żeglarski "DRYF" w 1986 r.

Oddziałowa Komisja Ochrony Przyrody powstała w 1970 r., Oddziałową Komisję Kół Zakładowych reaktywowano w 1986 r. Wiele z wymienionych nie wytrzymało próby czasu i zaniechało działalności.

W pierwszej połowie lat 60 uporządkowana została sieć kół; do czasów stanu wojennego każdy pion, zakład lub wydział posiadał własne koło PTTK. Z innych jednostek na pamięć zasługuje najliczniejsze, pod koniec lat 70., Koło PTTK przy OHP nr 17-7 - bardzo aktywne w latach 80., Koło przy Centralnym Samorządzie Hoteli Hutniczych oraz zawsze liczebne Koło Emerytów i Rencistów.

Rosła zwolna liczba członków Oddziału: w 1973 r. przekroczyła 2 100 osób, osiągając w 1988 r. magiczną liczbę 4 444 osoby, zrzeszonych w 37. Kołach.
Zorganizowany w 1961 r. Zlot Pracowników Transportu Kolejowego stał się tradycyjną formą imprez wydziałowych lub zakładowych, łączących w sobie formy turystyki kwalifikowanej i sportowo-rekreacyjnej.
W następnych latach organizowano szereg zlotów branżowych: walcowników, stalowników, mechaników, koksowników, energetyków, ceramików i innych, z bogatym programem.
Specjalnie rozbudowany charakter miał przez wiele lat Zlot Walcowni Zimnej Blach o trasach powtarzanych kolejno dla wszystkich zmian ruchu czterobrygadowego. W latach 80 sposób ten zastosowało Koło PTTK Walcowni Wstępnych.

Wraz z imprezami przeprowadzanymi przez Komisje i Kluby oraz akcjami specjalnymi jak zawieszanie w 1967 r. proporców huty na 45 szczytach gór polski z okazji Międzynarodowego Dnia Turystyki lub cykl wycieczek kombatanckich pod hasłem "TAM BYLIŚMY", organizowano niegdyś w Oddziale do czterdziestu dłuższych imprez turystycznych rocznie.

Zbigniew Wyżga

Grupowe wyjazdy na trasy zagraniczne zapoczątkował udział kajakarzy w Międzynarodowym Spływie im. Króla Jana Sobieskiego po Dunaju na Węgrzech, powtarzany do 1985 roku.
W następnych latach Klub "WIKING" brał udział w spływach po dwóch innych węgierskich rzekach. Ponowny wyjazd zagraniczny klubu miał miejsce dopiero w 2000 roku na spływ kanałem Du Midi we Francji.

W czerwcu 1977 r. Klub Tatrzański przeprowadził pierwszą rekonesansową wyprawę w pasma Riły i Pirynu w Bułgarii, rozpoczynając ponawiane odtąd wyjazdy członków Klubu w zagraniczne góry. W latach 1985-1986 dłuższe wyjazdy na Słowację organizował Klub Młodego Turysty "DYMARKI".

Uczestnictwo w wycieczkach i imprezach Oddziału było w 1969 r. wyjątkowo duże: brało w nich udział łącznie około 107,5 tysiąca osób, z czego 36 tysięcy wybrało różne formy turystyki kwalifikowanej.

W roku 1989 przekroczyło 2 miliony uczestników wszystkich imprez turystycznych, liczonych od początku działalności PTTK w hucie, w tym 435 tysięcy osób biorących udział w różnych formach turystyki kwalifikowanej.
Przewodnicy Zakładowi PTTK obsłużyli w tym okresie czasu 1 milion 101 tysięcy osób zwiedzających hutę.

Na przysłowiowej "wołowej skórze" nie można by spisać wszystkich zaszczytnych wyróżnień uzyskanych przez Oddział, jego Komisje, Kluby i Koła a także członków Towarzystwa w hucie.
Godnym podsumowaniem pracy aktywu Oddziału, było ufundowanie oddziałowi w 1967 roku sztandaru przez Związki Zawodowe Kombinatu. Był to prawdopodobnie drugi sztandar w całym Towarzystwie, następny po sztandarze wręczonym Zarządowi Głównemu PTTK w 1966 r.

W konkursie w Klubie dziennikarzy turystycznych w 1974 r. Oddział zdobywa nagrodę główną pod nazwą "WAWRZYNU TURYSTYCZNEGO", zaś w 1981 r. Koło PTTK przy ZB i Klub "WIKING" nagrody zespołowe w konkursie Głównego Komitetu Turystyki na najlepsze ogniwo PTTK.
Oddziałowe Komisje Turystyki Pieszej i Ochrony Przyrody należały w swoim czasie do najlepszych zespołów tej specjalności w całym Towarzystwie.

W uznaniu udziału hutniczego aktywu w kształtowaniu fotografii krajoznawczej, Oddział został wyróżniony w 1984 r. przez Komisję Fotografii Krajoznawczej ZG PTTK Dyplomem za wybitne osiągnięcia w rozwoju fotografii krajoznawczej.

Przykładem bardzo dobrej oceny naszych turystów było uzyskanie pierwszych lokat: przez Koło PTTK ZB w 1978 r. w wojewódzkim przeglądzie kół zakładowych PTTK a także Koło PTTK Walcowni Wstępnych, w krajowym przeglądzie aktywności kół zakładowych w 1986 roku i w wojewódzkim etapie tego przeglądu rok później.

Pierwsze miejsca w skali kraju zdobyły ekipy startujące w IV Turnieju Krajoznawczo-Turystycznym Kół PTTK działających przy OHP w 1981 r. w Charzykowach oraz w IX Turnieju Oddziałów Zakładowych w 1986 r. w Rabce. Kajakarze huty sześciokrotnie, poczynając od 1964 r., wywalczyli puchar dla najlepszej osady hutniczej Międzynarodowego Spływu Kajakowego na Dunajcu - najtrudniejszej w kraju wodniackiej imprezy.

Narciarze startujący w Ogólnopolskich Zawodach Narciarskich Hutnictwa uzyskali wiele czołowych lokat, w tym zespołowo pierwsze miejsca w latach 1968, 1970, 1978, 1980 oraz podczas Zimowej Spartakiady Narciarskiej Hutniczych Związków Zawodowych w 1989 r.

Największy zespołowy sukces na Ogólnopolskim Przeglądzie Zestawów Przeźroczy Krajoznawczych osiągnięto w 1978 roku, kiedy to na 27 wyróżnionych i nagrodzonych zestawów, aż 12 było autorstwa krakowskich hutników.
Szereg elementów pracy dawnego Oddziału PTTK rozpowszechniło się później wśród szerokiej społeczności. I tak: zadrzewianie terenu zapoczątkowane w 1971 r. przez Oddziałową Komisję Ochrony Przyrody w Chyżnym, Porąbce, Dobrej, pod szczytem Policy, w Małych Pieninach i Gorcach - zalecane jest przez socjologów obecnie, jako forma integracji załóg pracowniczych w dużych przedsiębiorstwach.

Prowadzone w latach 1971 do 1989 kolejno w Pienińskim, Gorczańskim i Ojcowskim Parku Narodowym pod egidą Oddziałowej Komisji Ochrony Przyrody akcje pod nazwą " CZYSTE GÓRY" znacznie wyprzedziły ponawiane w ostatnich latach akcje " Sprzątanie świata" z okazji "Dnia Ziemi".
W ślad za podjętą przez Oddział w latach 70 opieką nad czterema rezerwatami przyrody Małych Pienin, strzegą dzisiaj terenów "Natura 2000" liczne organizacje ekologiczne, a o zachowanie mniejszych obszarów występują lokalne społeczności; w ostatnich miesiącach głośno było w Krakowie o Komitecie Ochrony Zakrzówka oraz Stowarzyszeniu "Rajska Dolina" pilnującego otuliny austriackiego Fortu Rajsko. Podobne inicjatywy zaistniały też w nowohuckich dzielnicach.

W krakowskiej Hucie rozbudowana działalność turystyczno-krajoznawcza, kształtowanie i popularyzacja modelu aktywnego wypoczynku nie była wynikiem starań jedynie grupy entuzjastów, lecz szerokim ruchem społecznym.
Przez dwa dziesięciolecia około 2/3 członków Oddziału miało uprawnienia kadry towarzystwa, a ich zaangażowanie wciągało w krąg bezinteresownej działalności licznych sympatyków. I tak, nie tylko wycieczki, zloty, rajdy, działania krajoznawcze i ekologiczne organizowane były społecznie, ale także nieodpłatnie została opracowana na przykład dokumentacja techniczno-kosztorysowa remontu budowlanego, wodno-kanalizacyjnego, energetycznego i instalacji centralnego ogrzewania w przejętym w sierpniu 1963 r. budynku późniejszego schroniska "Trzy Korony" w Sromowcach Niżnych. Również nieodpłatnie zaprojektowano i wykonano w połowie lat 60 przenośne narciarskie wyciągi zaczepowe, zwane popularnie "wyrwi-rączkami", dzięki którym podjęto na szeroką skalę początkowe szkolenie narciarskie, już w 60 latach.
W Koninkach 216 osób w ciągu kilkunastu miesięcy przepracowało nieodpłatnie łącznie 986 dniówek, wyrąbując w skalistym podłożu głębokie rowy wzdłuż kolejki linowej pod kable energetyczne i sygnalizacyjne, oczyszczając trasy narciarskie z pozostałości zadrzewienia i kamieni. Po takim treningu łatwiej było wycinać dorodne drzewa-samosiejki wyrosłe na symbolicznej Mogile Mogił, Kopcu Marszałka Piłsudzkiego na Sowińcu. Od maja 1981 roku w każdy wolny dzień pracowała tam duża grupa ochotników z Huty.
To jedynie kilka przykładów z wielu.


Krótka jubileuszowa gawęda nie umożliwia podania nazwisk wszystkich zasługujących na to członków i sympatyków Oddziału - potrzebne byłoby na to kilka godzin. Wymienienie jedynie nielicznych może być zrozumiane - zwrócono mi uwagę już pięć lat temu, - jako nie docenienie pozostałych osób.
Zachowując, więc głęboką wdzięczność dla wszystkich, którzy ponieśli swój trud dla rozwoju struktur organizacyjnych poprzedzających dzisiejszy Hutniczy Oddział PTTK, proszę o uczczenie chwilą milczenia naszych działaczy i sympatyków wędrujących już po niebiańskich ścieżkach.

Obecne całkowicie odmienne warunki życia czynią dzisiejszą działalność Hutniczego Oddziału PTTK nieporównywalną do tej już historycznej. Z kronikarskiej jedynie skrupulatności wspomnę, że w 2007 roku Oddział skupiał 462 członków; radość budzi zwiększająca się ilość młodzieży. W Oddziale obecnie jest 8 Kół PTTK, największe z nich to Kolo PTTK przy Zakładzie Automatyzacji oraz Koło Rencistów i Emerytów; działają 4 Kluby: Tatrzański, Wiking oraz powstałe w ostatnich latach Klub Turystów Górskich i młodzieżowy "Meander".
Pracują Komisje: Turystyki Górskiej, Turystyki Pieszej, Działalności w Miejscu Pracy i Zamieszkania, od dwóch kadencji istnieje też Komisja Historii i Tradycji.

W bieżącym roku 46 Centralny Rajd Hutników zakończył się w Piwnicznej, 44 Jesienny Zlot Turystów Pieszych w Rudawie, 21 Rajd Komisji Działalności w Miejscu Pracy i Zamieszkania oraz 19 Rajd Stalowników w Międzybrodziu Bialskim.
Dwie inne tradycyjne imprezy Komisji Turystyki Pieszej: 42 Zlot Turystów Pieszych do Zabierzowa i 27 Wyprawa Krajoznawcza do Szwajcarii Kaszubskiej i na Wał Pomorski odbyły się w poprzednim roku i mają być kontynuowane w przyszłym roku.

Od 1990 do 2007 roku, we wszystkich formach turystyki w Hutniczym Oddziale PTTK wzięło udział łącznie nieco ponad 154 tysiące osób. W ostatnim roku znacznie wzrosło zainteresowanie turystyką kwalifikowaną: uczestnicy różnych jej rodzajów stanowią 70-80% wyjazdów w ogóle. Zakład hutniczy zwiedziło w minionym 18-leciu ok. 91 tysięcy turystów, ostatnio od 3 tysięcy do 1600 osób rocznie.

Podobnie jak w poprzednich dziesięcioleciach, działalność Hutniczego Oddziału PTTK jest wspomagana przez Związki Zawodowe i inne przyjazne instytucje - bez ich pomocy działalność naszego Oddziału byłaby znacznie ograniczona.

W imieniu własnym, jak również Władz Oddziału składam naszym mecenasom serdeczne podziękowanie.
Życzę Oddziałowi, Jego Włodarzom szerokiej drogi na krętych szlakach współczesności, członków zawsze chętnych do podjęcia bezinteresownego trudu, krajoznawczej pasji wzbogacania swej wiedzy, kształtowania turystycznych potrzeb środowiska i owocnego ich zaspakajania.

Zbigniew Wyżga


Powrót
copyright